Bu batch (Sahne 65–73): Eosen–Oligosen–Erken Miyosen → memelilerin çeşitlenmesi → primatların ve insansı maymunların (Proconsul) yükselişi.
[Kaynak: s.N]. Yalnızca kaynaktaki bilgi.
Sahne 65 — LONDRA KİLİ: Eosen Tropikleri
Dönem: Erken Eosen · Konum: Londra havzası, İngiltere
- Ortam: Mangrov bataklıkları + yağmur ormanı (300+ kapalıtohumlu tür); günümüz Asya alçak ormanlarını anımsatır.
- Öne çıkan canlılar: İlkel at Pliolophus; meyve yiyen primat Cantius; kemirgen Paramys; etçil creodontlar (Oxyaena); pantodont Coryphodon; kuş Marinavis.
- Bilimsel önem: Eosen'in sıcak, çok çeşitli memeli faunasına ve modern grupların erken hâllerine pencere.
- [Görsel: Pliolophus; Cantius] · [Kaynak: s.192–193]
Sahne 66 — MONTE BOLCA: Eosen Balıkları
Dönem: Orta Eosen · ~49 milyon yıl önce · Konum: İtalya (Tetis Okyanusu lagünü)
- Öne çıkan canlılar: 90 familyadan 140 cinste 2250+ balık türü (çoğu bugün hâlâ yaşayan tropikal İndo-Pasifik/Atlas tipleri); Eoholocentrum, Trygon (vatoz).
- Bilimsel önem: 16. yy'dan beri kazılıyor; Agassiz'in öncü balık çalışmalarının temellerinden. Modern resif balığı faunasının erken hâli.
- [Görsel: Monte Bolca balıkları] · [Kaynak: s.194–195]
Sahne 67 — MESSEL: Eosen Hazinesi
Dönem: Erken Eosen · ~48 milyon yıl önce · Konum: Almanya (volkanik krater gölü)
- Ortam: Petrol şeyli; kürk, tüy, mide içeriği dahil olağanüstü yumuşak doku korunması. Dünya Mirası.
- Öne çıkan canlılar: Primat Darwinius masillae ("Ida"); ilkel at Propalaeotherium; koşan böcekçil Leptictidium; dev uçamayan kuş Gastornis (1,75 m); en eski yarasalar; pangolin Eomanis; dev karınca Formicium.
- Bilimsel önem: Erken Eosen ekosisteminin (otların henüz olmadığı) en ayrıntılı kayıtlarından; atların Avrupa→K. Amerika göçüne kanıt.
- [Görsel: Darwinius; Propalaeotherium; Gastornis] · [Kaynak: s.196–199]
Sahne 68 — EN ESKİ ANTHROPOID AKRABALARIMIZ (Shanghuang)
Dönem: Orta Eosen · ~45 milyon yıl önce · Konum: Jiangsu, Çin
- Öne çıkan canlı: Eosimias (<100 g; spatula öndişler, anthropoid benzeri çene; tarsiyer benzeri ilkel primat).
- Bilimsel önem: Daha ilkel primatlarla, sonunda maymun-insansı maymun-insan soyunun evrildiği anthropoidler arasındaki boşluğu doldurur; primatların Erken Paleojen kökenini kanıtlar (yeni familya: Eosimiidae).
- Anahtar terim: Anthropoid — maymun, insansı maymun ve insanı içeren yüksek primat grubu.
- [Görsel: Eosimias dişleri] · [Kaynak: s.200–201]
Sahne 69 — PRİMATLAR MISIR'DA YAYILIYOR (Fayum)
Dönem: Erken Oligosen · ~34 milyon yıl önce · Konum: Fayum, Mısır
- Öne çıkan canlılar: Anthropoidler Aegyptopithecus (catarrhine propliopithecid) ve Apidium; ilk fil akrabası Moeritherium ve Phiomia; gergedan benzeri Arsinoitherium (4 m, çift burun boynuzu).
- Bilimsel önem: Geç Eosen soğuması sonrası anthropoidlerin Kuzey Afrika'da yayılması — insan soyunun erken Afrika kökü; proboscidean (fil) hattının başlangıcı.
- [Görsel: Aegyptopithecus; Arsinoitherium] · [Kaynak: s.202–203]
Sahne 70 — ÇİÇEK ve BÖCEK BİRLİKTE EVRİMİ (Florissant)
Dönem: Erken Oligosen · ~34 milyon yıl önce · Konum: Colorado, ABD
- Ortam: Lavla set çekilen göl; piroklastik akıntılar çiçek ve kelebek ayrıntılarını korudu.
- Öne çıkan canlılar: 1500+ böcek türü, 100+ bitki türü (Sequoia, palmiye); at Mesohippus; kelebek Prodryas; eşekarısı Palaeovespa.
- Bilimsel önem: Çiçekli bitki–böcek birlikte evrimi (tozlaşma) en ince fosillerle belgelenir.
- [Görsel: Florissant kelebeği/çiçeği] · [Kaynak: s.204–205]
Sahne 71 — İLK SAVANA TOPLULUĞU (Shand Gol)
Dönem: Oligosen · ~30 milyon yıl önce · Konum: Moğolistan
- Öne çıkan canlılar: Indricotherium (Paraceratherium) — omuz yüksekliği 5 m, bilinen en büyük kara memelisi (gergedan akrabası, ot/yaprak yiyen); ilk gerçek kediler, kedimsi nimravidler, etçil hyaenodontlar.
- Bilimsel önem: Eski Dünya'nın ot ağırlıklı beslenen en eski topluluklarından; küçük kemirgen/lagomorf egemenliği. (Modern çayır faunası muhtemelen Afrika'da evrildi.)
- [Görsel: Indricotherium] · [Kaynak: s.206–207]
Sahne 72 — MARSUPİYAL DÜNYASI (Riversleigh)
Dönem: Geç Oligosen–Erken Miyosen · ~23 milyon yıl önce · Konum: Avustralya
- Bağlam: Avustralya yalıtılınca marsupiyal egemenliği korundu (diğer kıtalarda plasentalılar baskın oldu).
- Öne çıkan canlılar: Suaygırı boyutlu otçul Neohelos; marsupiyal "aslan" Priscileo; etçil kanguru Ekaltadeta; uçamayan kuş Bullockornis; yaprak burunlu yarasalar.
- Bilimsel önem: Özgün Avustralya memeli evrimine açılan eşsiz pencere.
- [Görsel: Priscileo; Neohelos] · [Kaynak: s.208–209]
Sahne 73 — İNSANSI MAYMUN EVRİMİNİN BAŞLARI (Rusinga)
Dönem: Erken Miyosen · ~18 milyon yıl önce · Konum: Rusinga Adası, Victoria Gölü, Kenya
- Ortam: Büyük Yarık Vadisi'nde yanardağ etekleri; kül yağmuru iskeletleri habitatında korudu.
- Öne çıkan canlılar: Proconsul — kuyruksuz, görece büyük beyinli hominoid (insansı maymun); ağaçta yaşayan, dört ayak üzerinde yürüyen; daha küçük Dendropithecus.
- Bilimsel önem: İnsansı maymun (hominoid) evriminin Afrika'daki erken aşaması; köpek dişi dimorfizminden sosyal yapı çıkarımı.
- Anahtar terim: Hominoid — kuyruksuz insansı maymunlar ve insanları içeren grup.
- [Görsel: Proconsul iskeleti] · [Kaynak: s.210–211]
Batch 10 sonu (s.192–211, Sahne 65–73). Sıradaki (FİNAL): Geç Miyosen → australopithecinler → Homo → Neandertaller → buzul çağı → günümüz (s.212–247).