Kretase–Paleojen sınırı burada iridyumca zengin ince bir katmanla temsil edilir → uzaydan gelen bir göktaşı çarpması işareti. Kapalıtohumlu ormanları sikad-eğrelti-palmiyenin yerini almıştı.
Derin okuma
ÖZEL: KİTLESEL YOK OLUŞLAR — "Büyük Beşli" (katlanır, s.182–187)
Slayt — Beş büyük yok oluş ve nedenleri
"Büyük Beşli": Ordovisiyen sonu, Geç Devoniyen, Permiyen sonu (en büyük; canlıların %70+'i), Triyas sonu, Kretase sonu (K-Pg).
K-Pg:Walter & Luis Alvarez (1980'ler) asteroit/kuyrukluyıldız çarpması hipotezini öne sürdü; uygun krater Chicxulub (Meksika) 1990'larda bulundu.
Mekanizmalar (tek değil, karmaşık): deniz düzeyi değişimi (beş olayın hepsiyle), büyük volkanizma (Permiyen/Triyas/Kretase — örn. Sibirya bazaltları), iklim değişimi, okyanus oksijensizleşmesi.
K-Pg etkisi: kuşsu olmayan dinozorlar, pterosaurlar, deniz sürüngenleri, ammonitler yok oldu; çarpma sonrası kısa "nükleer kış" + mantar patlaması.
Miras: Hayatta kalanlar (çiçekli bitkiler, böcekler, kuşlar = yaşayan dinozorlar, memeliler) Kenozoyik'e egemen oldu.
Öne çıkan canlılar
Tyrannosaurus rex, Triceratops, hadrosaur Edmontosaurus, zırhlı Edmontonia; ~100 küçük memeli türü (dinozor türlerinin 3 katı).
