Bu batch (Sahne 43–51): Coelophysis → Jura denizleri/memelileri → dev dinozorlar → ilk kuş Archaeopteryx → Morrison → erken Kretase Iguanodon.
[Kaynak: s.N]. Yalnızca kaynaktaki bilgi.
Sahne 43 — GHOST RANCH: Coelophysis Yığını
Dönem: Geç Triyas · ~213 milyon yıl önce · Konum: New Mexico, ABD (Whitaker Quarry)
- Öne çıkan canlı: Coelophysis — küçük, avcı theropod dinozor; yüzlerce iskelet bir arada (1947).
- Bilimsel önem: Önce yamyam sanıldı; ayrıntılı inceleme bunu çürüttü. Olası neden kıtlık ya da bir selin bedenleri toplaması. Erken theropodlara olağanüstü bakış.
- Not: Mide içeriğinde timsah akrabası küçük Hesperosuchus kalıntıları (yavru Coelophysis değil).
- [Görsel: Coelophysis iskeletleri] · [Kaynak: s.126–127]
Sahne 44 — JURA'NIN DENİZ DÜNYASI (Lyme Regis)
Dönem: Erken Jura · ~195 milyon yıl önce · Konum: Dorset, İngiltere
- Öne çıkan canlılar: Yunus benzeri Ichthyosaurus (9 m, balık/omurgasız yiyen); uzun boyunlu Plesiosaurus (~5 m); zırhlı Scelidosaurus; pterosaur Dimorphodon; balık Dapedium.
- Bilimsel önem: Jura denizlerinde sürüngenlerin egemenliği; dışkı/mide fosillerinden beslenme çözümlenebildi.
- [Görsel: Ichthyosaurus; Plesiosaurus] · [Kaynak: s.128–129]
Sahne 45 — MEMELİLER SUYA/HAVAYA UYUM SAĞLIYOR (Daohugou)
Dönem: Orta Jura · ~171–164 milyon yıl önce · Konum: İç Moğolistan, Çin
- Öne çıkan canlılar: Castorocauda (~50 cm, yüzen; bilinen ilk memelilerin en büyüğü); süzülen Volaticotherium; monotrem Pseudotribos; en eski semender Chunerpeton; en eski tüylü dinozorlar Pedopenna, Epidexipteryx (kuşa benzer ama uçamayan).
- Bilimsel önem: Erken memelilerin "küçük gececil kemirgen" klişesini yıkar — suya/havaya erken çeşitlenme.
- [Görsel: Castorocauda; Epidexipteryx] · [Kaynak: s.132–133]
Sahne 46 — YUMUŞAK BEDEN HAZİNESİ (La Voulte-sur-Rhône)
Dönem: Orta Jura · ~163 milyon yıl önce · Konum: Fransa
- Ortam: Oksijeni az, yumuşak çamurlu deniz tabanı; karbonat yumruları yumuşak dokuyu korudu.
- Öne çıkan canlılar: Proteroctopus (bilinen en eski ahtopotlardan); yüzen yılanyıldızı Ophiopinna; minik deniztarağı Bositra; karides benzeri Eryma.
- Bilimsel önem: İskeletsiz (ahtopot vb.) canlıların ender korunduğu olağanüstü bir fosil yatağı.
- [Görsel: Proteroctopus] · [Kaynak: s.134–135]
Sahne 47 — İLK DEV DİNOZORLAR (Tendaguru)
Dönem: Geç Jura · ~152 milyon yıl önce · Konum: Tanzanya
- Öne çıkan canlılar: Brachiosaurus — 11,87 m yükseklik, 22,65 m boy; dünyanın en büyük eksiksiz kara hayvanı fosili (Berlin'de); stegosaur Kentrosaurus (5 m, dikenli/zırhlı); avcı Elaphrosaurus; Barosaurus, Dicraeosaurus.
- Bilimsel önem: 1907–1931 arası 200+ ton fosil çıkarıldı; Geç Jura'nın subtropikal dev sauropod ekosistemine olağanüstü pencere.
- Anahtar terim: Sauropod — uzun boyunlu, dev otçul dinozorlar.
- [Görsel: Brachiosaurus; Kentrosaurus] · [Kaynak: s.136–137]
Sahne 48 — JURA ORMANINA KİM HÜKMETTİ? (Guimarota)
Dönem: Geç Jura · ~152 milyon yıl önce · Konum: Portekiz
- Bulgu: Bataklık ormanına dinozorlar değil; aslında küçük memeliler (26+ tür), ikiyaşayışlılar (9000+ fosil) ve kertenkeleler hükmediyordu.
- Öne çıkan canlılar: Henkelotherium (fare boyutlu, ağaca tırmanan; bilinen ilk eksiksiz Jura memeli iskeleti; therian — keseli+plasentalı atası); Archaeopteryx dişleri (Almanya dışı ilk Archaeopteryx fosili).
- Bilimsel önem: "Dinozorlar çağı"nda bile küçük omurgalıların ekolojik ağırlığını gösterir.
- [Görsel: Henkelotherium] · [Kaynak: s.138–139]
Sahne 49 — İLK KUŞ: Archaeopteryx (Solnhofen)
Dönem: Geç Jura · ~151 milyon yıl önce · Konum: Solnhofen, Almanya
- Ortam: Ada/kıyı lagünleri; ince kireçli çamur (taşbaskı taşı) → olağanüstü korunma; 600+ tür.
- Öne çıkan canlı: Archaeopteryx — 1860 (tüy), 1861 (iskelet); asimetrik uçuş tüyleri, kemikli kuyruk, pençeli parmaklar → dinozor + kuş özelliklerinin karışımı.
- Bilimsel önem: Thomas Henry Huxley bunu Darwin'in "kayıp halka" savını destekleyen ilk sağlam fosil olarak gördü; ~10 örnek bilinir. Ayrıca Pterodactylus (Cuvier adlandırdı), Aeger.
- [Görsel: Archaeopteryx; Pterodactylus] · [Kaynak: s.140–143]
Sahne 50 — "GERÇEK JURASSIC PARK" (Morrison Formasyonu)
Dönem: Geç Jura · ~155–148 milyon yıl önce · Konum: Batı ABD (Kayalık Dağlar)
- Ortam: 1,5 milyon km²; menderes ovaları, döngüsel kuraklıklar hayvanları su başında topluyor, seller toplu gömüyordu.
- Öne çıkan canlılar: Dev sauropodlar Diplodocus (29 m), Camarasaurus (20 m), Apatosaurus, Supersaurus; Stegosaurus (9 m); avcı Allosaurus; ilk K. Amerika memelilerinden Fruitafossor (kazıcı).
- Bilimsel önem: 19. yy'da Cope–Marsh rekabeti ("Kemik Savaşları") bu sahalarda kızıştı; ikonik Jura dinozor faunası.
- [Görsel: Diplodocus; Stegosaurus] · [Kaynak: s.144–147]
Sahne 51 — IGUANODON SÜRÜLERİ (Bernissart)
Dönem: Erken Kretase · ~125 milyon yıl önce · Konum: Bernissart, Belçika
- Öne çıkan canlı: Otçul Iguanodon — gür bitki örtüsünde büyük sürüler; ani su baskınlarında boğulup göl dibinde eksiksiz korunmuş (en az 3 olay).
- Bilimsel önem: 1878 keşfi dinozor anlayışında devrim yarattı (ilk eksiksiz iskeletler). Önce yanlışlıkla "kanguru duruşunda" kuruldu; Gideon Mantell başparmak dikenini burun boynuzu sanmıştı. Pterosaur Ornithocheirus (2,5 m kanat) da bulundu.
- [Görsel: Iguanodon; Bernissart kazısı] · [Kaynak: s.148–149]
Batch 7 sonu (s.126–149, Sahne 43–51). Sıradaki: Liaoning tüylü dinozorları (s.150) → Kretase.